Düşünmek

Zor olan şeyler arasında aklınıza gelecek çeşit çeşit durumları sıralayabiliriz. Sıralamadan daha çok aslında tecrübe edindiğimiz ama yaparken bizi mutlu etmeyen şeyleri aklımıza getiririz.

Peki o zaman düşünmek zor mudur? Kimilerimiz evet kesinlikle zor derken belki de çoğumuz hayır zor değil diyebilir. Ama düşünmek bir süreçtir. Yani girdisi vardır, düşünme süreci vardır ve karar diyebileceğimiz bir çıktısı bulunur. Yani her sistem gibi düşünekte kendini yenileyen uzun ya da kısa bir sürece bağlıdır.

3a3a2532-a666-4fa3-a43d-46ae36f93af5.jpg

Varsayım : Düşünmek zordur. Aslında bakıldığında düşünme cognitive (bilişsel) bir süreci içine alıken bu sürecin fitilini yakacak bir olgu ile başlar. O olgunu ne olduğu süreci etkileyeceği gibi sürecin çıktının etkililiğini de yönlendirici güce sahip olabilmektedir. Bu durumu biraz daha somutlaştıralım o zaman: düşünmeyi oluşsal olarak anlamak üzerine konuştuğumuzda düşünmek içinden çıkılamayacak kadar derin bir durumu işaret edebilir. O zaman bu varsayımı destekleyecek en önemli olan soru neden düşündüğümüzü sorgulamak olacaktır. İnsan doğası gereği düşünen bir varlık olması Duruma/soruya/soruna karşı düşünmeyi ve karar vermeyi de yanında getirir. Karar verirken ise düşünme sürecinde başka becerileride sürece katar: Kritik yapmak, karşılaştırma, empati, neden-sonuç ilişki(leri)si kurma, öz-güven arttırma, içsel motivasyon tetikleme vb.

Örnekle devam edelim. Bu yazının yazılması bir düşünce ürünün çıktısıdır. Yani düşünme konusunda neler yazabilirim sorusunun cevabını ararken kendimi bu satırları yazıyor bulmak gibi. Çok felsefe yapmadan yada olayın bilimsel altyapısına çok dokunmadan bu işin içinden çıkabilir miyim sorusunun cevabını yazabilmek. Peki düşünce için yazdıklarıma gelince süreci başlattığım andan itibaren Neden? sorusuna yanıtını; yaşadığım süreç içinde tecrübelerim, okuduklarım ve duyduklarım üzerinden yazıyor olmanın, Nasıl? soruna bu sürecin çıktısal sonucunun etkileri üzerine beklentilerimin içinde bir yer bulmasını bekliyor olmanın bir ürünü… Bakın düşünmek zorlaşıyor. Çünkü yapısal bir iskele  kurmak beyindeki geçmiş izleri geriye getirmek (recall) ve bunun üzerine yazı yazmak.  Amacı değerlendirme boyutunda bilişüstü (metacognition) bir yazı yazmak. Kendimi ve yapabileceklerimi bilmek bunu üzerine havada uçuşan kelimeleri yakalayıp cümleleştirmek. Nasıl durum daha da zorlaştı mı?

Daha çıktıdan bahsetmedik bile. olayın sürecindeyiz ama daha 1 arpa boyu yol aladık: belki kritik yapmaktan yada içsel motivasyonumuzu tetikleyemediğimizden de kaynaklanabilir bu durum.

O zaman varsayımsal yola çıktıysak yine ona göre davranıp bundan gerisi ve sonrası tüm cümlelere “bence” ekleyelim. Böylece durumu kendimizce yansıtmış olalım. Bence düşünmek süreç olarak zor değil ama düzenlenmesi gereken karmaşık bir durumdur. Düşünme bir konu üzerinde odaklanılmalı ve odak noktası üzerinde pergeli çok açmadan dönülmelidir. Çünkü derinlemesine düşünmek sizi kendinizle yüzleştirmek adına korkutabileceği gibi pergeli çok açık bir düşünce çeberinde de kaybolabiliriz. En önemlisi sorunsal bir durumun içinde kayboluyorsak ve o sorunun içinde isek sorunun bir parçası haline gelebiliriz. Yani düşünmek adına yola çıktığımızda düşünemeden geri dönebiliriz.

Yada keşke sizi yormadan ilk başında bunu çok seçenekli  bir soru yapsaydım böylece düşünme sürenizi kısaltmış olurdum.

Düşünmek zor mudur?

  • a)Evet
  • b)Hayır
  • c)Bilemedim
  • d)Bu konuyu hiç düşünmedim
  • e)Bu ne işimdi trollendik mi?

 

Designed by Freepik

Image Source Designed by Freepik

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *